Sidaamu Dagoomu Qoqqowi Mootimma Fayyimmate Biiro

        Ayirradu Dr. Selamawit Mengesha        

                    Sokka                                          

Sidaamu qoqqowi fayyimmate biiro haaro ikkitino tajenna mashalaqqe baalaho iillishshate,beehatenna,dagoomu hedonna ama’no bowirsate,Sidaamunnitanna Thophiyu fayyimmate hexxo buuxisiisatenna xa’mamooshshe diriirsate haaru qooli uurrinota xawiseemma wote lowo geeshsha tashshi yiinoe.Kuni ninke qooli,yannillicho mashalaqqe soorrirate, dagoomu ama’no bowirsate, amanama kalaqate, xa’mamooshshenna xawishsha buuxisiisatenna kaa’lamaanote ledo kaajado xaadooshshe kalaqate,qara qara ikkitino xaadooshshu hayyo giddo mitte doogooti. Fayyimmate biiro, sidaamu qoqqowi fayyimmate latishshi iima haaro mashalaqqubba beehatenna iillishate lowontanni hagiidhino. Sidaamu qoqqowi fayyimmate biiro, dagoomu hedo cu’mishiishatenna lossate,xawishshanna xa’mamooshe, fayyimmate agarooshshi silanchimma, keeraanchimmanna taalo ikkitino owaante, haaro ikkitino dijiitaalete hayyonni bowirsate jawaantetenni loossanni leeltanno. Fayyimmate biiro tajetenna mashalaqqete abyoote,(IR),qoqqowu fayyimmate biro mashalaqqete dijiitaale tekinoolooje ho’ronsiratenni fayyimmate sektere soorrate hedo noosiho. Fayyimmate mashalaqqe amanyootubba woyyeessanna mashalaqqe horonsira lainohunni laooshshu soorro egensiisate iima illachcha assanno. Goofimarchu iillo kayiinni, dagoomu,fayyimmate loosaasine,loosu qineessaanno poolise fushshitannorinna kaa’lamaano woyaabbinota loosu gumulo aate hedo bowirsateeti. Biironke, fayyimmate sektere latishshi pirograame jeefisate, haaruubba qoqqowu hexxo widoonni, rosantino shiqqonna haaro kalaqo ha’rinshonna hayya haroonsate loossanni leeltanno. Sasunna bocu dirita fayyimmate sektere lophote mixo illacha assitino iillonno titrirshshunni shiqishshanno.Fayyimmate biiro kuriuu iillubba deerru deerru harinshubbanninna ea hasiissanosewa hayyotenni mereero e’e taashshitaanni jeefisate mudhite ka’ino.Qoqqowu fayyimmate biro, haaru kakkaooshshubbaranna pirogiraamubbara illacha tugge loossanni leeltanno.Kakkaooshshubanke HIV/Eedis, shombu naqarsanna shekkeerete itishshano ledde babbaxxitino qooxeessubbara kitiwaatu piroograame,amuwunna qaaqquullu fayyimma araddonna addi addi jallinna jingilli assitanno xagga horonsira ittisate, fayyimma ledate amanyoote kaajjishshate, qoqqowu giddo noo dagoomira woyyeessate jawaataho.Ledeno kae tenne hajo iimma loossanore latishshu halamaano uurrisatenna kaajjishshate sharro assinanni hee’noonni.Latishshu halamaano ledo noonke halamooshshe injeessate qara doogo ikkitino iillo,mittimmatenni dagoomu, ikkonoomete latishshiranna seeda yanna fayyimmate irkoranna kaa’lora loonseemmo.Konninni roortino mashalaqqera ninke qoola la’e.ha’runse.Dagoomu hedo chu’mishiishate,xawado nna hedo bowirsate assitinoonni sunfe noo  irkora galantanni xa’mamooshshu noo mashalaqqenna  keeranchu dagoomi heerano gede dancha halcho halcheemma.